CÔNG TY TNHH VẠN XUÂN, Niềm Tin và Sức Sống

NGỘ ĐỘC RƯỢU ETHANOL

06/06/2018

 1. ĐẠI CƯƠNG
Ngộ độc rượu cấp có thể gây hôn mê, suy hô hấp và tử vong. Các trường
hợp bệnh nhân nặng thường do uống nhiều hoặc có các chiến chứng như chấn
thương, hạ đường huyết,…. Cần phân biệt ngộ độc rượu ethanol với các rượu
khác đặc biệt là methanol và ethylen glycol.
2. NGUYÊN NHÂN
Thường do uống quá nhiều rượu, bia; một số ít do tự tử bằng rượu hoặc các
sản phẩm từ rượu.
3. CHẨN ĐOÁN
3.1. Loại rượu uống:
- Có thể giúp định hướng nếu bệnh nhân uống các loại rượu thực phẩm
hoặc bia có nguồn gốc rõ ràng.
3.2. Lâm sàng
Ngộ độc rượu cấp gây ra nhiều rối loạn tâm thần và thực thể. Thường do
uống quá nhiều rượu, liều gây độc thay đổi tùy thuộc mỗi cơ thể, thường rất cao
ở người nghiện rượu. Trên lâm sàng thường có các triệu chứng qua các giai đoạn
và tổn thương ở nhiều cơ quan khác nhau:
+ Giai đoạn kích thích: Sảng khoái, hưng phấn thần kinh (vui vẻ, nói
nhiều), giảm khả năng tự kiềm chế (mất điều hòa, kích thích, hung hãn). Vận
động phối hợp bị rối loạn: đi đứng loạng choạng.
+ Giai đoạn ức chế: Tri giác giảm dần, giảm khả năng tập trung, lú lẫn.
Phản xạ gân xương giảm, trương lực cơ giảm. Giãn mạch ngoại vi.
+ Giai đoạn hôn mê: Hôn mê, thở yếu hoặc ngừng thở dẫn đến suy hô hấp,
viêm phổi sặc. Giãn mạch, tụt huyết áp, rối loạn nhịp tim, trụy mạch. Hạ thân
nhiệt. Hạ đường huyết. Co giật, tiêu cơ vân, rối loạn điện giải, toan chuyển hóa.


Bảng 28.1: Đối chiếu nồng độ ethanol máu và triệu chứng lâm sàng ở người
không nghiện rượu
Nồng độ ethanol
huyết thanh (mg/dL)
Triệu chứng lâm sàng
20 - 50
Rối loạn ức chế, kích thích nghịch thường, cảm
xúc không ổn định, thích giao du với người khác,
hưng cảm, nói nhiều.
50 - 100
Chậm đáp ứng, giảm khả năng phán xét, mất điều
hòa vận động biên độ nhỏ, loạn vận ngôn.
100 - 200
Nhìn đôi, bạo lực, mất định hướng, lẫn lộn, vô
cảm, sững sờ, giãn mạch.
200 - 400
Ức chế hô hấp, mất các phản xạ bảo vệ đường
thở, giảm thân nhiệt, đái ỉa không tự chủ, tụt
huyết áp, hôn mê.
> 400 Truỵ tim mạch, tử vong.

3.2. Cận lâm sàng
Xét nghiệm cần thiết để chẩn đoán, theo dõi ngộ độc rượu ethanol:
+ định lượng nồng độ ethanol (khuyến cáo nên làm thêm methanol trong
máu, do thường có ngộ độc phối hợp)
+ Áp lực thẩm thấu máu: đo trực tiếp bằng máy đo.
+ Khoảng trống ALTT = áp lực thẩm thấu (ALTT) đo được – ALTT ước
tính (ALTT máu ước tính = Na x 2 + Ure (mmol/L) + Glucose (mmol/L).
+ Khoảng trống ALTT tăng nếu >10 mOsm/kg, ở đây là do rượu gây nên,
tuy nhiên không cho biết cụ thể là do methanol, ethanol hay glycol.
+ Ước tính nồng độ rượu thông qua khoảng trống áp lực thẩm thấu (Nồng
độ rượu ước tính = 4,6 x khoảng trống áp lực thẩm thấu (mg/dL), chỉ có thể áp
dụng được khi trong máu chỉ có ethanol đơn thuần.
Kết hợp khoảng trống thẩm thấu và khí máu trong chẩn đoán và theo dõi:
trong ngộ độc ethanol đơn thuần thì khoảng trống thẩm thấu giảm dần trờ về 0
và đồng thời khí máu không có nhiễm toan chuyển hóa (nếu có thường là nhẹ,
do nhiễm toan xe tôn hoặc toan lactic). 173
Xét nghiệm cơ bản: khí máu, công thức máu, urê, đường, creatinin, điện
giải, AST, ALT, CPK, điện tim, tổng phân tích nước tiểu giúp đánh giá tình
trạng các cơ quan và tiên lượng tình trạng ngộ độc.
Các xét nghiệm khác để tìm tổn thương cơ quan khác hoặc biến chứng: x-
quang phổi, CT-scanner sọ não, siêu âm bụng, nội soi tiêu hóa…
3.3. Chẩn đoán xác định
Dựa vào hỏi bệnh có uống rượu, các biểu hiện lâm sàng và xét nghiệm như
đã nói trên.
3.2. Chẩn đoán phân biệt
- Ngộ độc methanol: Toan chuyển hóa thực sự thường do chất chuyển hóa
format gây nên; khoảng trống ALTT lúc đầu tăng, khí máu bình thường, sau đó
giảm dần nhưng đồng thời toan chuyển hóa xuất hiện và tăng dần, kết thúc là tử
vong hoặc di chứng hoặc hồi phục nếu điều trị đúng và kịp thời. Định lượng có
methanol trong máu.
- Hôn mê do đái tháo đường: Tiền sử, hôn mê do tăng ALTT kèm tăng
đường huyết; hôn mê hạ đường huyết hoặc do nhiễm toan.
- Hôn mê do ngộ độc thuốc an thần, gây ngủ: tiền sử dùng thuốc, hôn mê
sâu yên tĩnh, xét nghiệm tìm thấy độc chất trong dịch dạ dày, nước tiểu.
- Rối loạn ý thức do các nguyên nhân khác nhau: nhiễm trùng thần kinh
trung ương, xuất huyết nội sọ…
4. ĐIỀU TRỊ
Nguyên tắc: Ổn định bệnh nhân và điều trị các triệu chứng, biến chứng.
4.1. Điều trị cụ thể
Ngộ độc mức độ nhẹ:
+ Nghỉ ngơi yên tĩnh.
+ Truyền dịch, truyền glucose và vitamin nhóm B.
Ngộ độc mức độ nặng:
+ Hôn mê sâu, co giật, ứ đọng đờm rãi, tụt lưỡi, suy hô hấp, thở yếu, ngừng
thở: nằm nghiêng, đặt canun miệng, hút đờm rãi, thở ôxy, đặt nội khí quản, thở
máy với chế độ tăng thông khí (tùy theo mức độ).
+ Tụt huyết áp: truyền dịch, thuốc vận mạch nếu cần.
+ Dinh dưỡng: Truyền glucose 10-20% nếu hạ đường huyết, (truyền
glucose ưu trương để bổ sung năng lượng), có thể bolus ngay 25-50 g đường 50- 174
100 mL loại glucose 50% nếu hạ đường huyết ban đầu.
+ Vitamin B1 tiêm bắp 100-300mg (người lớn) hoặc 50mg (trẻ em), trước
khi truyền glucose.
+ Nôn nhiều: tiêm thuốc chống nôn, uống thuốc bọc niêm mạc dạ dày, tiêm
thuốc giảm tiết dịch vị, bù nước điện giải bằng truyền tĩnh mạch.
+ Tiêu cơ vân: truyền dịch theo CVP, cân bằng điện giải, đảm bảo nước
tiểu 150 – 200 mL/giờ.
+ Hạ thân nhiệt: ủ ấm.
+ Lưu ý phát hiện và xử trí chấn thương và biến chứng khác.
Tẩy độc và tăng thải trừ chất độc:
+ Đặt sonde dạ dày và hút dịch nếu bệnh nhân đến trong vòng 1 giờ và
bệnh nhân nôn ít. Bệnh nhân đến muộn hơn nhưng uống số lượng lớn vẫn có thể
cân nhắc hút.
+ Tăng thải trừ: trường hợp nặng thở máy thải trừ nhanh ethanol, thận nhân
tạo có tác dụng nhưng không cần thiết; có thể cân nhắc chỉ định trong các trường
hợp: suy thận, tiêu cơ vân, toan chuyển hóa, rối loạn điện giải nặng.
5. TIÊN LƯỢNG VÀ BIẾN CHỨNG
5.1. Tiên lượng
Nhẹ và nhanh ổn định nếu ngộ độc nhẹ, được điều trị sớm và đúng.
Nặng nếu hôn mê sâu, có tụt huyết áp, thiếu oxy kéo dài, ngộ độc phối hợp
(methanol), kèm theo nhiều biến chứng nặng như: chấn thương, suy thận, tiêu cơ
vân… điều trị muộn.
5.2. Biến chứng
Biến chứng sớm, trực tiếp: hôn mê, suy hô hấp, tụt huyết áp, hạ thân nhiệt,
hạ đường máu, chấn thương, sặc phổi, viêm phổi, tiêu cơ vân, suy thận, viêm dạ
dày, rối loạn nước, điện giải, toan máu.
VI. PHÒNG BỆNH
1. Cá nhân
- Tốt nhất không nên uống nếu không kiểm soát được.
- Lưu ý các đối tượng không nên uống rượu: trẻ em và vị thành niên, phụ
nữ (đặc biệt phụ nữ óc thai, cho con bú), làm các động tác tinh vi (VD lái xe,
vận hành máy móc), người không kiểm soát được số lượng uống, mới bỏ rượu,
đang dùng thuốc hoặc đang bị bệnh (phải hỏi bác sỹ).
- Uống đúng lúc: chỉ nên uống nếu sau đó sẽ nghỉ ngơi, sau giờ làm việc và 175
ít đi lại.
- Uống ít (căn cứ số lượng, tác dụng: vẫn tỉnh táo, phán xét, nói rõ nét và đi
lại vững). Nên xác định chỉ uống số lượng rượu trong khả năng của bản thân và
cố gắng tuân thủ. Người Việt Nam trưởng thành uống không quá 50ml rượu 40
độ hoặc không quá 400ml bia loại 5 độ.
- Trong cuộc rượu nên có thêm những người uống ít rượu như bản thân
tham gia cùng.
- Ăn đầy đủ trước, trong và ngay sau uống.
- Giữ ấm, tránh lạnh nếu trời lạnh.
- Không lái xe, vận hành máy móc, lao động đặc biệt có nguy cơ với sức
khỏe (ngã, tai nạn,…)
- Chọn loại rượu/bia, thực phẩm an toàn.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguyễn Quốc Anh, Ngô Quý Châu (2012), “Hướng dẫn chẩn đoán và điều
trị bệnh nội khoa”, NXB Y học, Hà Nội.
2. Nguyễn Trung Nguyên (2012), “Ngộ độc cấp ethanol và methanol”, Chống
độc cơ bản, NXB Y học, trang 121-138.
3. Edward J., Katherine M., Laurie B.G. (2001), “Ethanol”, Clinical
toxicology, WB. Saunders company, P. 605-612. 

LƯU Ý:

Quý vị có thể sử dụng các thuốc của công ty Vạn Xuân để giải rượu nhanh hiệu quả, phổ biến nhất là Diệp hạ châu vạn xuân. Một số trường hợp say rượu nhiều làm tổn hao dương khí người lạnh mạch yếu sắc nhợt nhạt thì dùng phối hợp Phyllantol, Hộ não tâm và V.ui để bồi bổ dương khí tiêu độc hiệu quả...

Nguồn tham khảo: Internet

Khách hàng chính

     
(028) 3762.4848